Kuaförde müzik çalmak için telif ödemek zorunlu mu?

Kime ödenir, ücret neye göre belirlenir?

İzin üç hak grubundan gelir: söz ve beste sahipleri, kaydın yapımcıları ve şarkıyı seslendiren yorumcular. Kültür ve Turizm Bakanlığının kütüğünde müzik alanında eser sahipleri için iki (MESAM, MSG), yapımcılar için üç, yorumcular için iki meslek birliği kayıtlıdır. MESAM ile MSG'nin 2026 tarifesi, konser ve etkinlik dışındaki umuma açık yerlerin tarifesini üyesi oldukları Müzik Sektöründe Eser Sahipleri Federasyonu'nun (MSF) belirleyeceğini yazar. Yapımcı birliği MÜ-YAP ve yorumcu birliği MÜYORBİR de 2026 tarifelerini ayrıca yayımladı.

MSF, MÜ-YAP ve MÜYORBİR tarifelerinde güzellik merkezi ve kuaför salonları (3.C) ile berber salonları (3.D) ayrı kategorilerdir ve 100 m²'yi aşan berber kuaför kategorisinden hesaplanır. MSF tarifesinde berber kategorisi yalnız saç hizmeti veren yerleri kapsar. Bedel metrekare kademesine göre artar ve hesapta salonun net kullanım alanı esas alınır. Fitness ve dans eğitim merkezleri 3.B kategorisindedir; pilates ya da yoga stüdyosu için hangi kategorinin uygulanacağını başvuruda birliğe sorun.

Bir fikir vermesi için: MSF'nin 2026 tarifesinde kuaför ve güzellik salonu için tutar 0–50 m²'de 21.095,05 TL, 51–100 m²'de 30.107,74 TL'dir; 100 m²'yi aşan her metrekare için 79,77 TL eklenir. Berber salonunda aynı iki kademe 10.499,11 TL ve 14.997,58 TL'dir. Bu rakamlar KDV hariçtir ve İstanbul için verilen ana baremdir; İstanbul dışında ilçe nüfusuna göre %50'ye, bölgeye göre %15'e varan indirim uygulanır. Yalnız söz ve beste hakkını karşılarlar; yapımcı ve yorumcu birliklerinin bedeli bunlara dahil değildir.

Tarifeler takvim yılı için belirlenir; kanun, birliklerin tarifelerini her yıl eylülde duyurmasını öngörür (m. 41). Aynı madde, bedelin tarife üzerinden ya da taraflar arasındaki müzakereyle belirlenebileceğini ve tarifenin, yetki verdiğiniz meslek odanız aracılığıyla da müzakere edilebileceğini söyler. Güncel tutarı her birliğin sitesindeki tarifeler sayfasından okuyun; MSF, tarifede değişiklik yapma hakkını saklı tuttuğunu da yazar. Tek bir sözleşmenin bütün birlikleri kapsadığını varsaymayın; imzalamadan önce hangi birliklerin repertuvarı için geçerli olduğunu yazılı olarak sorun.

Müzik aboneliği ya da radyo lisansın yerine geçer mi?

Hayır. Örneğin Spotify'ın Türkçe kullanım koşulları, hizmetin kişisel ve ticari olmayan kullanım için sunulduğunu yazar; salonda müşterilere dinletmek bu iznin dışında kalır. Kullandığınız hizmetin koşullarını kendiniz okuyun; işletmelere özel bir paket sunuyorsa neyi kapsadığını yazılı olarak sorun.

MESAM da iş yerinde dijital müzik servisiyle ya da bir yayın platformu üzerinden yapılan müzik yayınının telif yükümlülüğü doğurduğunu belirtir. Radyo ve televizyon için de sonuç aynıdır; MESAM bunları da izin gerektiren araçlar arasında sayar. Kanun ayrıca yayın kuruluşlarına, yayınlarının umuma açık yerlerde iletilmesine izin verme hakkı tanır (m. 80); Bakanlığın kütüğünde radyo ve televizyon kuruluşlarının da bir meslek birliği vardır.

Denetim, yaptırım ve mektup gelirse

MESAM, lisanssız müzik çalan işletmeleri kendi personeli ve yetkilendirdiği hukuk bürolarıyla tespit ettiğini, önce sözleşmeye davet ettiğini, sonuç alamazsa hukuki yola gittiğini açıklar. İzinsiz kullanımda hak sahibi, sözleşme yapılsaydı isteyebileceği bedelin ya da rayiç bedelin, kanunun deyişiyle “en çok üç kat fazlasını” isteyebilir (m. 68). Yazılı izin olmadan umuma iletim, şikâyet üzerine 1–5 yıl hapis ya da adli para cezası öngörülen bir suçtur (m. 71, m. 75). Müziği bir çalışanınız açmış olsa bile ihlalin durdurulması için işletme sahibine de dava açılabilir (m. 66).

Bir ihtar ya da davet mektubu gelirse:

• Gönderenin hangi birlik adına ve hangi yetkiyle yazdığını belgesiyle isteyin; birliğin ya da federasyonun Bakanlığın kütüğünde kayıtlı olup olmadığına bakın. MESAM, birlikte çalıştığı hukuk bürolarını kendi sitesinde listeler.
• Uygulanan tarifeyi, kategoriyi ve metrekareyi yazılı olarak isteyin; hesabı kendi ölçünüzle karşılaştırın.
• Bedele itirazı yazılı yapın; MESAM, lisanslama birimine dilekçeyle itiraz edilebildiğini ve birimin cevabının birlik içinde kesin olduğunu belirtir. Bu, mahkeme yolunu kapatmaz: kanun, tarife üzerinden sözleşme yapılamazsa tarafların yargıya başvurabileceğini söyler (m. 41).
• Geçmiş dönem bedeli ya da ceza söz konusuysa, ödeme yapmadan ve imza atmadan önce bir avukata danışın.