Pilates eğitmeni ders başı çalışıyorsa sigorta zorunlu mu?

Ders başı ödeme, iş ilişkisini ortadan kaldırmaz

İş Kanunu iş sözleşmesini, bir tarafın bağımlı olarak çalışmayı, öbür tarafın ücret ödemeyi üstlendiği sözleşme olarak tanımlar. Belirleyici olan ödemenin biçimi değil, bağımlılıktır. Dersin gününü ve saatini stüdyo koyuyor, üye stüdyoya kaydolup ödemeyi stüdyoya yapıyor, eğitmen de stüdyonun programına göre derse giriyorsa bu tablo bir iş ilişkisine işaret eder.

Haftada birkaç derse giren eğitmen için kanundaki kalıp, İş Kanunu'nun 13. maddesindeki kısmi süreli iş sözleşmesidir: haftalık çalışma süresi, aynı işi tam süreli yapan emsal çalışana göre önemli ölçüde azdır. SGK yönetmeliğine göre bu, emsalin haftalık süresinin üçte ikisinden az çalışmaktır. Kısmi süreli çalışan, haklı bir neden olmadıkça yalnız bu yüzden tam süreli emsalinden farklı tutulamaz; ücreti ve paraya bağlı hakları çalıştığı süreyle orantılı ödenir.

Eğitmeni yalnız ihtiyaç doğduğunda çağırıyorsanız kanun bu düzeni, yazılı sözleşmeyle kurulan çağrı üzerine çalışma olarak tanımlar (m.14). Sözleşmede süre yazılmazsa haftada 20 saat kararlaştırılmış sayılır ve bu süre için eğitmeni çağırsanız da çağırmasanız da ücret doğar. Çağrı, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça en az dört gün önce yapılır; günlük süre yazılmamışsa eğitmeni her çağrıda en az dört saat üst üste çalıştırmanız gerekir. Bir saatlik ders için çağırdığınız eğitmenle bu süreleri baştan yazın.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 17 Haziran 2025'te, eğitmenlerin salonu saatlik kiraladığını ve ders saatlerini kendilerinin belirlediğini savunan bir stüdyo sahibine karşı, pilates eğitmeninin hizmet akdiyle çalıştığını tespit eden kararı onadı. Bildirimin hiç ya da süresinde yapılmaması da 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesine göre her sigortalı için asgari ücrete bağlı bir idari para cezası doğurur; eksiklik denetimde ya da mahkeme kararıyla ortaya çıkarsa ceza iki kat uygulanır.

SGK'ya kaç gün bildirilir?

Eğitmen, kural olarak çalışmaya başlamadan önce sigortalı işe giriş bildirgesiyle SGK'ya bildirilir. Saat ücretiyle çalışan kısmi süreli sigortalının ay içinde çalıştığı toplam süre 7,5 saate bölünür ve çıkan sayı o ay bildirilecek prim günüdür; 7,5 saati doldurmayan artan süre bir güne tamamlanır. Örneğin ayda 36 saat çalışan eğitmen için 36 ÷ 7,5 = 4,8 çıkar ve SGK'ya 5 gün bildirilir. Ücreti ders başına belirlediyseniz ders süresini de sözleşmeye yazın; gün hesabının hangi süre üzerinden yapılacağını mali müşavirinizle netleştirin.

• Ay 30 günden az bildirildiğinde eksik gün nedeni aylık prim ve hizmet belgesinde, yani muhtasar ve prim hizmet beyannamesinde belirtilir; doğru nedeni mali müşavirinize sorun.
• Eksik çalışmayı gösteren belgeler o ay hazırlanır ama SGK'ya gönderilmez; iki tarafın imzaladığı yazılı kısmi süreli iş sözleşmesini ve eğitmenin imzasını taşıyan puantajı stüdyo sahibi saklar. Kurum isterse bunları 15 gün içinde sunmanız gerekir.
• Eğitmen eksik kalan günler için aynı ay isteğe bağlı sigorta primi öderse bu günler, toplam 30'u geçmemek üzere bildirilen günlere eklenir; şartlarını SGK'dan öğrenebilir.

Eğitmen makbuz keserse ne değişir?

Hizmet akdine bağlı olmadan kendi adına çalışan ve serbest meslek kazancı için vergi mükellefi olan eğitmen, 5510 sayılı Kanun'a göre 4/b kapsamında sigortalıdır. İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı 28 Ağustos 2014 tarihli özelgesinde, ticari bir organizasyon kurmadan kendi adına ve kişisel emeğiyle yürütülen yoga eğitmenliğini serbest meslek saymış ve her tahsilat için makbuz düzenlenmesini istemiştir.

Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 2015 tarihli özelgesi öbür ucu gösterir: bir fitness kulübüne sürekli bir sözleşmeyle bağlanıp kulübün talimatıyla verilen antrenörlüğün karşılığı ücrettir. Yani stüdyonun programında, stüdyo adına derse giren birinin makbuz kesmesi ilişkiyi tek başına bağımsız çalışmaya çevirmez. Özelge, soran kişinin anlattığı olaya göre verilir; kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın, sigortalılık türünü SGK'ya sorun.

Dükkan Defteri'nin stüdyolar için sunduğu Spor Defteri'nde her eğitmenin kendi takvim sütunu vardır; birebir seans da grup dersi de o sütunda görünür. Eğitmenin satış primi yüzde olarak tanımlanır ve satış kaydedildiğinde yazılır; ders başına sabit tutar tanımlanmaz, paketten ders düşmek de prim üretmez. Program bordro hazırlamaz, SGK ve vergi kesintisi de hesaplamaz.