İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi zorunlu mu?

Tehlike sınıfınızı nasıl bulursunuz?

Sınıf, işyerinde yapılan asıl işe göre İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nin ekindeki listeden okunur. SGK işyeri sicil numaranızın 2. ile 5. haneleri dört haneli işkolu kodunuzdur. Listede bu kodu bulup işinizi en iyi anlatan altı haneli satıra inersiniz; karşısındaki sınıf sizinkidir. Birden fazla asıl işte tehlike sınıfı yüksek olan esas alınır. Faaliyetinizi listede bulamazsanız Bakanlık TÜİK'e başvurmanızı öneriyor.

Liste 13 Mart 2025'te NACE Rev.2.1 sınıflamasına göre yenilendi. SGK etkilenen işyerlerinin kodlarını 15–16 Mart 2025'te kendiliğinden dönüştürdü; dört haneli kod değiştiyse 26 haneli sicil numarası da değişti. Eski kaynaklardaki 96.02 kodları artık geçerli değil; kendi kodunuzu e-SGK işveren ekranından kontrol edin. Güncel listedeki ilgili satırlar aşağıda; 2025 ve 2026'daki sonraki değişiklikler bunlara dokunmadı. Kaydınızdaki kod farklıysa sınıfınız da farklı olabilir:

• 96.21.01 kadın kuaförü, 96.21.02 erkek kuaförü ve berber: tehlikeli.
• 96.22.01 güzellik salonu, 96.22.02 yalnız manikür ve pedikür salonu: tehlikeli.
• 96.99.04 ev hayvanı ve sahipsiz hayvan bakım hizmetleri: tehlikeli.
• 93.13.01 fitness merkezleri (yoga, pilates ve tai chi stüdyoları dahil): az tehlikeli.

Hizmeti hangi yolla sağlarsınız?

Kanunun saydığı yollar şunlar: tehlike sınıfınıza uygun iş güvenliği uzmanlığı ya da işyeri hekimliği belgeniz varsa işi kendiniz üstlenebilir, çalışanlarınız arasından belgeli birini görevlendirebilir ya da bir ortak sağlık ve güvenlik biriminden (OSGB) veya çalışan sağlığı merkezinden (ÇASMER) hizmet alabilirsiniz. Dördüncü yol yalnız az tehlikeli ve 50'den az çalışanlı işyerleri içindir: işveren ya da vekili, Bakanlığın ilan ettiği iki günlük eğitimi tamamlayıp sınavı geçerse işe giriş ve periyodik muayeneler dışındaki hizmeti yürütür. Sertifika yalnız bir işyerinde kullanılabilir; bu işyerlerinde sağlık raporu ÇASMER'den ya da aile hekiminden de alınabilir.

Asgari hizmet süresi çalışan başına aylık hesaplanır: iş güvenliği uzmanı için en az 10 dakika (az tehlikeli), 20 dakika (tehlikeli) ve 40 dakika (çok tehlikeli); işyeri hekimi için 5, 10 ve 15 dakika. Örneğin iki çalışanlı bir kuaförde uzman ayda en az 40, hekim en az 20 dakika ayırır; OSGB teklifini bu sürelere bakarak değerlendirebilirsiniz. Öğrenci statüsündeki çırak ve stajyerler bu hesapta sayılmaz, ama İSG eğitimini onlar da alır.

Tehlikeli sınıftaki bir işe başlayacak kişi, işe uygun olduğunu gösteren sağlık raporu olmadan çalıştırılamaz; rapor işyeri hekiminden alınır. Kanunun 7. maddesi, çalışanı 10'dan az olan tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerine SGK'nın finanse ettiği bir destek imkânı tanır. Bakanlık bu desteğin sağlandığını, şartlarından birinin de İSG-KATİP sisteminde onaylanmış ve süren bir hizmet sözleşmesi olduğunu belirtiyor; OSGB ile anlaşırken bu desteği sorun.

Ceza riski ve ilk adımlar

Uzman ya da hekim görevlendirmemek ve risk değerlendirmesi yapmamak ya da yaptırmamak, kanunun 26. maddesine göre idari para cezası gerektirir; bazı cezalar aykırılık sürdükçe her ay yeniden işler. Tutarlar Kabahatler Kanunu gereği her yıl yeniden değerleme oranıyla artar; güncel tutarı cezayı veren Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğünden ya da mali müşavirinizden öğrenin.

Kabaca sıra şöyle:

• Bakanlığın İSG-KATİP sistemine (isgkatip.csgb.gov.tr) girin, SGK'dan gelen işyeri bilgilerinizi ve çalışan listenizi kontrol edin. Görevlendirme ve hizmet sözleşmeleri burada onaylanır; sicil numaranız değiştiyse sözleşme yeni numara üzerinden yenilenir.
• Risk değerlendirmesi yapın ya da yaptırın. Az tehlikelide en geç altı, tehlikelide dört yılda bir; taşınma ya da iş kazası gibi durumlarda daha erken yenilenir.
• Acil durum planını hazırlayın; yangın ve ilk yardım için görevli belirleyip tatbikat yapın.
• Çalışanlara İSG eğitimi verin ve işe giriş sağlık muayenelerini yaptırın.